Hoa trên mộ Algernon

Tên sách: Hoa trên mộ Algernon
Tác giả: Daniel Keyes
Dịch giả: Lê Khánh Toàn
Nhà xuất bản Văn học, 2010

Ý tưởng “trí thông minh nhân tạo” từng ám ảnh con người trong thời đại khoa học công nghệ, trở thành chất liệu văn chương được khai triển một cách sắc bén thuyết phục trong cuốn tiểu thuyết của Keyes. Nhưng đây lại là cuốn sách viết về giá trị làm người và giá trị của nhân tính, bất luận trong thời đại nào. Bộ phim Charlie (2008) chuyển thể từ tiểu thuyết đã mang lại giải Oscar danh giá cho tác giả và những nhà làm phim.

Trí thông minh của Charlie chỉ vừa đủ để anh chấp nhận và chịu đựng được tình cảnh khốn khó của mình. Bị cha mẹ và em gái bỏ rơi, anh kiếm chốn nương thân trong lò bánh mì của ông chủ Donner, và chỉ đủ năng lực để làm chân sai vặt. Là đối tượng của những trò đùa quái quỷ, nhiều khi tới mức nhẫn tâm của các bạn đồng lứa, anh không đủ khả năng ý thức và lý giải, mà chỉ cảm thấy đau lòng. Nhưng Charlie lại sẵn mang một hoài bão đẹp, đó là được trở nên thông minh hơn và hiểu biết hơn.

Anh đã học đọc, học viết để có thể ghi chép những suy nghĩ và cảm nhận của mình, dù bằng một thứ từ ngữ và văn phạm thơ ngây, vụng dại, đầy lỗi.

Nhân vật hư cấu Charlie, bị tước bỏ trí khôn và bản năng vị kỷ thông thường, vừa là một kiểu con người – nạn nhân, không hề có phương tiện tự vệ nào, kể cả ý thức về bản thân, nhưng vừa đại diện cho bản năng hướng thiện, biết đau, biết yêu thương, biết cảm xúc và hướng về cái đẹp của con người. Trong vẻ ngoài tàn tật, bị ruồng bỏ, Charlie lại là biểu tượng của tính người và cái đẹp.

Hình tượng Charlie, cũng như những nhân vật Tí hon, chàng Ngốc, vua Ếch hay Sọ dừa… trong truyện dân gian, nhắc nhở về nguy cơ luôn luôn có thể trở lại thành “ngu dốt”, bất tri, vụng dại của con người văn minh. Sự “ngu dốt”, tăm tối luôn mai phục sẵn trong đời sống và con người, mà thứ trí khôn cơ giới, tự mãn, chỉ là lớp vỏ bên ngoài. Nói theo cách cực đoan, thì ngu dốt mới là bản chất sâu xa, là nhân tính bị che khuất sau những thành tựu văn minh hào nhoáng màu mè, cũng tương tự như biết đau và biết yêu thương là chân tính của con người nhưng thường xuyên bị vùi lấp.

Câu chuyện được kể qua những trang nhật ký ghi chép hành trình cảm xúc và tâm trí của Charlie, từ ngốc nghếch đến khi trở thành tinh khôn, rồi thông thái siêu việt, nhờ phẫu thuật cấy ghép trí thông minh nhân tạo, và dần dần “mất phép thông công”, trở lại thành ngây ngô như ban đầu, tiếp tục còn trì độn hơn, với nguy cơ giáp mặt cái chết. Đây không chỉ câu chuyện cảm động của con người đã chiến đấu bằng tất cả sự nồng hậu và lòng ngay thẳng cho khát vọng tri thức và bình đẳng, dẫu biết trước sự thông thái của mình chẳng tồn tại bao lâu, mà còn là sự tái hiện nỗi đau, cảm giác tủi nhục, sự bất công, ngộ nhận và mê muội. Có được trí khôn, Charlie lần lượt tái hiện và lý giải thấu đáo sự bất bình đẳng của anh với thế giới xung quanh, nỗi đau đớn khôn tả và những ảo tưởng cũng như sự bất lực ngày một chồng chất dày thêm quanh tồn tại của anh suốt hơn ba mươi năm.

Hình tượng Algernon, chú chuột thí nghiệm được cấy ghép thành công trí thông minh nhân tạo, kẻ “qua mặt” Charlie trong những trắc nghiệm trí tuệ khi anh còn ngây ngô, cũng là kẻ tiên báo số phận bi thảm của Charlie bằng cái chết của nó, là hình ảnh đối chiếu song trùng nhấn mạnh ý nghĩa “nạn nhân” cũng như ý nghĩa mỉa mai cay đắng trong sự tồn tại của cặp người – chuột này. Dẫu trí tuệ loài người có thể tạo ra một con chuột thông minh hơn cả con người, ở đây là những người thiểu năng kém may mắn, và tạo ra con người thông minh siêu việt, thì cũng không thể thay đổi được những quy luật sòng phẳng của tự nhiên. Xét cho cùng, trí tuệ nhân tạo siêu việt của Charlie cũng không thể có ý nghĩa vượt quá trí thông minh khác thường nhưng vô ích của một con chuột, trong vòng luân chuyển tất yếu của thiên nhiên, vũ trụ.

Câu chuyện khép lại bằng lời nhắn gửi của Charlie trước khi tự nguyện vào sống trong trại dành cho người thiểu năng để chủ động chờ đón cái chết một cách dũng cảm và sòng phẳng, như anh đã luôn như vậy. “Đặt giùm hoa lên mộ Algernon”. Điều còn cao quý hơn cả trí thông minh, đó là sự đồng cảm, tình yêu thương và lòng trắc ẩn.

Nguồn: http://evan.vnexpress.net/news/diem-sach/2010/07/3b9aebcd/

******

Cảm giác của mình sau khi đọc xong cuốn sách này, thật không biết miêu tả thế nào. Chỉ biết rằng, cuốn sách mang mình đến nhiều cung bậc cảm xúc: vui, buồn, bàng hoàng, tiếc nuối, thỏa mãn…

Khi Charlie còn là một người thiểu năng, mình mong rằng cuộc thí nghiệm sẽ thành công và anh nhanh chóng trở thành thiên tài, để nhận biết về thế giới, để nhận ra bộ mặt thật của những người mà anh coi là bạn. Nhưng khi anh là thiên tài, anh không thể hòa đồng với một thế giới mà anh cho là giả tạo, thất vọng với những con người mà trước kia anh vô cùng ngưỡng mộ, đau đớn khi ký ức thời thơ ấu bị gia đình ruồng bỏ dồn dập quay về với anh. Không còn là một Charlie vui vẻ như xưa nữa. Khi là người thiểu năng, Charlie dễ gần và dễ làm bạn. Khi là thiên tài, Charlie khó gần và rất cô độc. Điều anh hằng mong ước nay đã đạt được, mà anh không hề hạnh phúc.

Việc gì phải đến cũng đã đến. Cuộc thí nghiệm có lỗi, và kết quả thí nghiệm không thể kéo dài lâu. Khi chú chuột Algernon có dấu hiệu bất thường, Charlie biết điều gì đang chờ đợi mình. Khi Algernon chết, Chalie biết chuỗi ngày thiên tài của anh sẽ chấm dứt trong nay mai. Vẫn biết đây là điều không thể tránh khỏi, nhưng mình vẫn không khỏi đau lòng, giống như người yêu của Charlie – cô Alice – đã đau lòng, khi thấy tình trạng Charlie ngày càng xấu đi. Mình cũng mong ước, như Charlie đã mong ước, thời gian có thể ngưng lại. Và,vẫn câu ấy, việc gì phải đến cũng đã đến. Charlie trở lại là người thiểu năng, quên đi những kiến thức anh từng có, quên đi cuộc tình ngắn ngủi nhưng rất đẹp giữa anh và Alice. Điều duy nhất anh còn nhớ, là anh đã từng là thiên tài. Có lẽ, đó là điều an ủi duy nhất của anh cho đến cuối đời ở trại dành cho người thiểu năng!

Khi sống, Charlie đặt hoa lên mộ Algernon. Khi chết, ai sẽ đặt hoa lên mộ Charlie?

Đây là một cái kết mà mình gọi là vừa thỏa mãn vừa tiếc nuối.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Xuy Hoa Tiểu Trúc -

Ngủ thật say trong thế giới ... Bướm ... Bay | Sleeping in the World of the Flying Buterfly

~Silver Wings~

When the world is just you and me

Tùy Phong

Tiểu Lý Phi Đao thành tuyệt hưởng - Nhân gian bất kiến Sở Lưu Hương

My Heidi

All around me

Poly's Blog

Đời có ba thứ sướng: Xem Phim, Ngắm Hoa & Bắt Bướm

Thuan Nguyen

Story of my life

Blue

Forever Young and Wild | To live is to read, to watch, to write, to travel and to learn

không gian đa chiều của [Z]

những câu chuyện của [Z], và thế giới xung quanh

Indie Glory's Blog

Independence in my mind. Freedom in my way of life.

Mùa gió ^_^

The price of discipline is always less than the pain of regret

Heo Mê Phim

Tôi lục lọi trong vô vàn giá trị của đám đông để tìm ra vài thứ cho riêng mình

Blog Chuyện Bâng Quơ

Muốn viết truyện hay phải liều viết truyện không hay trước đã.

The Cloud

A CLOSER LOOK AT ME

bluemansion86

A fine WordPress.com site

HOÀNG HẢI ANH blog

Welcome to my life.....

Sơn Phước

Blog của Sơn Phước

Nghiên cứu lịch sử

Các bài nghiên cứu, biên khảo và dịch thuật các chủ đề về lịch sử

DO something

a thought catalog

%d bloggers like this: