Truyện tranh toàn cảnh

I- Truyện tranh vòng quanh thế giới – Một vài thuật ngữ 

  

Với nhiều “tín đồ” của truyện tranh thì những “thuật ngữ” được dùng không chỉ để giản tiện các khái niệm mà còn thể hiện được sự sành điệu cũng như kiến thức về “nghệ thuật thứ 9” mà mình yêu thích. Và những “kẻ ngoại đạo” (các bậc phụ huynh chẳng hạn) khi nghe qua rất dễ “ù ù cạc cạc” với những “thuật ngữ” như:

Comic: từ tiếng Anh chỉ truyện tranh nói chung, nhưng với các fan truyện tranh ở Việt Nam thì nhắc đến comic là mặc nhiên nói đến những truyện tranh xuất xứ từ phương Tây. Chiếm được cảm tình của đông đảo độc giả nhất có lẽ là comic châu Âu mà đại diện là nền truyện tranh Pháp – Bỉ. Khác với những hình tượng đáng yêu, hài hước của comic châu Âu, comic kiểu Mỹ là thế giới của những siêu hùng với những cuộc đấu tranh nảy lửa giữa thiện và ác. Có thể chưa đọc qua những bộ comic này nhưng chắc chắc những: Siêu nhân (Superman, 1938), Người dơi (Batman, 1939), Người nhện (Spider-man, 1962), Người khổng lồ xanh (The Incredible Hulk, 1962), Dị nhân (The X-men, 1963)… hoàn toàn không xa lạ với đại bộ phận dân số thế giới.

 Manga: từ dùng để chỉ riêng những truyện tranh có xuất xứ từ Nhật Bản. Manga có nhiều thể loại dành cho mọi đối tượng: Kodomo – dành cho trẻ em, với những nội dung hài hước, giàu tính giáo dục, như: Doraemon, Yaiba…; Shounen – dành cho nam thiếu niên, như: Bảy viên ngọc rồng, Dấu ấn rồng thiêng, Thám tử Conan…; Shoujo – dành cho các cô bé (6 – 18 tuổi), như: Thủy thủ mặt trăng, Con nhà giàu, Cô bé chăm chỉ…; Seinen/Redisu – dành cho nam/nữ đã trưởng thành; Gekiga – tiểu thuyết bằng tranh, thể hiện những nội dung nghiêm túc, đề cập đến những vấn đề lịch sử, chính trị, nhiều kiến thức khác…

Otaku: chỉ những người yêu thích manga hay anime (phim hoạt hình Nhật Bản) cuồng nhiệt.

Doujinshi: chỉ những sáng tác của các fan hâm mộ manga. Các doujinshi có thể là phần tiếp theo, mở rộng của các manga gốc, có thể là một câu chuyện mới hoàn toàn dựa trên các nhân vật của các bộ manga đã phát hành… Doujinshi thường do những họa sĩ nghiệp dư sáng tác và cũng được in ấn và xuất bản như các manga chính thống.

Cosplay: trào lưu ăn bận trang phục như các nhân vật truyện tranh, rất phổ biến ở các quốc gia chịu ảnh hưởng của manga trong đó có Việt Nam.

Manhwa: truyện tranh Hàn Quốc. Tuy có phần yếu thế hơn manga nhưng manhwa cũng có lịch sử phát triển lâu dài và vững chắc mà những truyện tranh giàu tính dân tộc, giàu tính chiến đấu trước ách áp bức của quân Nhật của họa sĩ Lee Do Yeong đăng trên Đại Hàn dân báo (1909) được xem là tiên phong cho nền manhwa hiện đại. Những manhwa được biết đến nhiều ở Việt Nam: Hoàng Cung (Goong), Ngôi nhà hạnh phúc (Full house), Ragnarok…

Manhua: Truyện tranh Trung Quốc. Mang phong cách đặc trưng với những bộ “liên hoàn họa” (kể chuyện theo tranh) nổi tiếng Tam quốc chí, Tây du ký, Phong thần…

Amar Chitra Katha (ACK): tức những truyện kể bằng tranh bất hủ, là bộ truyện tranh truyền thống nổi tiếng của người Ấn Độ ra đời từ năm 1967 (bán gần 100 triệu bản, được in bằng tiếng Anh và 20 ngôn ngữ địa phương).

Komik: (lấy theo tiếng Tagalog, ngôn ngữ chính ở Philippines), hoàn toàn sánh ngang với manga, manhwa, manhua… Komik gần gũi với phong cách kiểu Mỹ với sự xuất hiện của hàng loạt những siêu hùng như: Lagim, Ipo-ipo, Lastikman… Trong đó, nổi tiếng nhất là Darna (1950) – một cô gái sau khi nuốt phải một hòn đá đến từ hành tinh Marte bỗng có siêu năng lực, trở thành nữ siêu nhân chiến đấu chống lại các thế lực hắc ám. Đến nay, Darna vẫn là hình tượng siêu anh hùng mẫu mực của komik, đã nhiều lần được dựng thành phim cả phiên bản truyền hình lẫn điện ảnh.

Những bộ truyện tranh không bao giờ lớn

 Thời gian qua đi, nhưng những bộ truyện tranh này vẫn ở lại trong lòng biết bao thế hệ, kể cả khi lớn lên và già đi thì hình ảnh đọng lại ngày bé vẫn chưa bao giờ già cỗi.

 Những cuộc phiêu lưu của Tintin (Les Aventures de Tintin): là “kiệt tác” của họa sĩ người Bỉ Georges Rémi, ra đời vào ngày 10/1/1929 trên tờ Le Petit Vingtième. Với 24 cuộc hành trình trải dài 57 năm (1929 – 1986), chàng phóng viên cương trực và chú chó Milou trung thành đã có mặt ở khắp hang cùng ngõ hẻm, dấn thân vào mọi “điểm nóng” trên thế giới bảo vệ chính nghĩa. Với hơn 200 triệu bản bán ra, được dịch ra hơn 50 thứ tiếng, Tintin là một phần của văn hóa Bỉ.

Lucky Luke: được họa sĩ người Bỉ Morris giới thiệu lần đầu trên tạp chí truyện tranh Le Journal de Spirou vào năm 1946 với câu chuyện Arizona 1880. Đến năm 1957, khi Morris hợp tác với tác giả René Goscinny thì series Lucky Luke thực sự bước vào thời kỳ hoàng kim. Hình ảnh chàng cao bồi đơn độc, có biệt tài “bắn nhanh hơn cái bóng của mình”, lãng du khắp miền viễn Tây trên con ngựa thông minh nhất thế giới Jolly Jumper, chiến đấu cho công lý và lẽ phải đã trở nên thân thiết với hàng triệu độc giả khắp thế giới.

 Asterix: Chàng lùn Asterix và người bạn khổng lồ Obelix đã bắt đầu cuộc phiêu lưu của mình trên tạp chí Pilote của Pháp vào ngày 29/10/1959 với sự hợp tác sáng tạo của tác giả nổi tiếng René Goscinny và họa sĩ Albert Udezo. Đến nay câu chuyện về cuộc chiến đấu của những người Gaulois chống lại quân La Mã dưới sự hỗ trợ của thuốc thần đã phổ biến khắp thế giới với hơn 300 triệu bản bán ra và được dịch ra hơn 100 ngôn ngữ.

 Superman: cậu bé Kal-El đến từ hành tinh Krypton, được nuôi lớn ở trái đất với tên gọi Clark Kent, dần bộc lộ các siêu năng lực đảm nhận sứ mệnh bảo vệ thế giới đã được tác giả Jerry Siegel và họa sĩ Joe Shuster khai sinh vào năm 1938 trên Action Comics 01. Có thể nói chính Siêu nhân đã mở ra thời đại của những siêu anh hùng trong làng truyện tranh Mỹ, là nguồn cảm hứng cho nhiều siêu phẩm điện ảnh.

 Batman: xuất hiện lần đầu trên Detective Comics 27 vào năm 1939. Có thể nói sự xuất hiện của Người dơiđã tạo ra một hình tượng siêu hùng kiểu mới: đầy nhân tính, nặng tình cảm, tâm lý phức tạp. Batman, chàng tỷ phú hào hoa Bruce Wayne, chỉ là một con người bình thường đã tận dụng sức mạnh của khoa học kỹ thuật (và cả tiền bạc), trí tuệ, ý chí để trở thành người hùng bảo vệ công lý. Chính vì bản chất “người” này mà Batman luôn là một trong những siêu anh hùng được yêu mến nhất.

 Doraemon: Tác giả Fujiko Fujio sáng tác truyện này từ năm 1969. Ban đầu Doreamon chỉ in từng truyện lẻ trên các nguyệt san dành cho trẻ em của nhà xuất bản Shogakukan. Từ năm 1974 mới được tổng hợp thành tập dày (đã có 45 tập được in từ 1974 đến 1996). Tính đến 2006, Doreamon đã bán được hơn 50 triệu bản tại Việt Nam, giữ kỷ lục về truyện tranh phát hành cao nhất tại đây.

 Lên phim

 

 Spider-man (2002, 2004, 2007), Batman (2005, 2008), X-men (2000, 2003, 2006), Iron Man (2008, 2010), Fantasy Four (2005, 2007), 300 (2007), Người khổng lồ xanh (2003), Miêu nữ (2005)… đều đã lên phim.

 Sự phát triển của công nghệ hiện đại chính là “điều kiện đủ” để các người hùng từ trang sách mạnh dạn bước lên màn ảnh mà trước đây kỹ xảo điện ảnh chưa đủ sức mô tả những siêu năng lực của họ. Với hơn 5.000 nhân vật truyện tranh sẵn sàng lên phim, cũng như những bản thảo, những ý tưởng chỉ mới manh nha từ các tác giả truyện tranh cũng đã được các nhà làm phim đặt hàng thì có thể khẳng định những siêu anh hùng sẽ còn ngự trị màn ảnh dài lâu.

Tương tự, nền điện ảnh châu Á cũng đang chứng kiến sự “lên đời” của dòng phim được chuyển thể từ truyện tranh. Nếu comic phương Tây chuộng hành động thường trở thành những siêu phẩm điện ảnh hoành tráng thì xu hướng chung khi đưa manga, manhwa vốn thiên về tâm lý tình cảm nhẹ nhàng pha chút hài hước lên màn ảnh là làm phim truyền hình. Vườn sao băng, Ngôi nhà hạnh phúc, Nụ hôn định mệnh… là những ví dụ điển hình. Khác với “sự độc quyền” những siêu hùng của Hollywood, điện ảnh châu Á lại xem các nhân vật truyện tranh là “tài sản chung” khi nhiều phiên bản phim cùng tồn tại ở các quốc gia, như: manga Nụ hôn định mệnh có ba phiên bản Nhật, Đài Loan, Hàn Quốc. Hàn Quốc, Trung Quốc, Việt Nam cùng làm phim Ngôi nhà hạnh phúc. Đỉnh cao có lẽ là bộ manga Vườn sao băng của nữ tác giả Yoko Kamio khi có đến năm quốc gia cùng làm phim mà vẫn rất ăn khách vượt trên cả sức hút của truyện….

II- Manga – khi người Nhật viết truyện tranh

Ở Nhật Bản manga (truyện tranh) được coi là một bộ phận cốt lõi của văn hóa. Từ người lớn đến trẻ con ai cũng đọc manga. Do đó không có gì ngạc nhiên khi có những tạp chí chuyên về manga phát hành đến hơn một triệu bản mỗi số.

 Tự do trong kiểm duyệt

 Theo nhiều nghiên cứu, manga hiện đại xuất hiện từ thời Mỹ chiếm đóng Nhật Bản sau Đệ nhị thế chiến và phát triển cho đến những năm đầu thập niên 1960. Mặc dù quân Mỹ chiếm đóng thi hành chính sách kiểm duyệt ngăn chặn các tác phẩm nghệ thuật và sách báo có nội dung ca ngợi chiến tranh và chủ nghĩa quân phiệt Nhật, nhưng các loại ấn phẩm khác lại hoàn toàn được tự do phát triển, trong đó có manga.

 Một số học giả Nhật Bản cho rằng sự thua trận của Nhật và sự kiện hai quả bom nguyên tử ném xuống Hiroshima và Nagasaki đã để lại vết thương sâu đậm trong nền nghệ thuật Nhật Bản khi niềm tin mãnh liệt vào sức mạnh của đất nước trước đây không còn nữa. Các tác giả Nhật đã tìm sự an ủi trong những hình vẽ dễ thương và vô hại. Ngoài ra còn phải kể đến vai trò quan trọng của văn hóa phương Tây, nhất là ảnh hưởng từ văn hóa Mỹ qua truyện tranh, phim ảnh, truyền hình Mỹ trong suốt thời kỳ quân đội Mỹ chiếm đóng Nhật Bản.

Tuy nhiên, một số học giả khác lại cho rằng manga chỉ là sự tiếp nối của nền văn hóa Nhật Bản từ hàng trăm năm trước, bắt đầu từ thế kỷ 12 khi mà các nhà sư khắc họa các truyền thuyết và câu chuyện tôn giáo trên những cuộn giấy dài đến hàng mét. Truyền thống này được tiếp nối trong thế kỷ 16 khi các nghệ nhân khắc hình lên những mộc bản và in những câu chuyện ra giấy với số lượng lớn.

 Hình thành và xâm chiếm trái tim độc giả

 Hai tác phẩm manga đầu tiên đã có ảnh hưởng rất lớn đến lịch sử phát triển sau này của manga được sáng tác dưới thời quân Mỹ chiếm đóng là: Mighty Atom (Phân tử hùng mạnh – phiên bản tiếng Anh là Astro Boy) và Sazae-san.

 Astro Boy vừa là một robot có sức mạnh phi thường vừa là một cậu bé ngây ngô. Cả hai tính cách này đều bẩm sinh ở Astro Boy, phản ánh một sức mạnh nam tính hướng đến cộng đồng và mang tính xã hội cao. Điều này khác biệt hoàn toàn với sự tôn thờ Nhật hoàng và kỷ luật quân phiệt dưới thời chủ nghĩa đế quốc Nhật. Chính vì thế, Astro Boy nhanh chóng được chào đón hết sức nồng nhiệt ở Nhật Bản và các nước khác trên thế giới như là một biểu tượng của thế giới sống trong hòa bình và từ bỏ chiến tranh.

 Trái lại, Sazae-san (tiếng Nhật có nghĩa là Cô Sazae) là hình mẫu đại diện cho hàng triệu người đàn ông và phụ nữ Nhật Bản bị mất nhà cửa trong chiến tranh. Cuộc sống của Sazae không hề dễ dàng và đơn giản chút nào nhưng, cũng giống như Astro Boy, Sazae rất gắn bó với gia đình cũng như dòng họ của mình. Cô có cá tính rất mạnh, hoàn toàn tương phản với các giá trị tân Khổng giáo đề cao sự cam chịu và phục tùng của người phụ nữ mà chế độ quân phiệt đã ra sức truyền bá. Sazae đối diện thế giới bằng nghị lực và sự vui tươi.

 Cả hai họa sĩ Tezuka và Hasegawa đều có những sáng tạo về mặt phong cách. Kỹ thuật vẽ truyện tranh theo kiểu điện ảnh của Tezuka làm cho các khuôn hình chạy giống như góc máy quay thay đổi liên tục. Kỹ thuật hình ảnh động này được rất nhiều các họa sĩ manga sau này bắt chước và khai sinh ra nền công nghiệp manga hiện đại. Tác phẩm đầu tiên được Tezuka sử dụng kỹ thuật điện ảnh trong sáng tác là Đảo Châu báu mới (1946) và bán được 400.000 bản. Trong vòng 40 năm, ông đã sáng tác 600 tác phẩm với độ dài 150.000 trang. Tezuka được mệnh danh là Vua manga.

 Giữa những năm 1950 và 1969, số lượng độc giả của manga ngày càng tăng ở Nhật với sự xác lập vị trí của hai thể loại manga chính là shonen dành cho nam và shojo dành cho nữ.

 Nam giới là những độc giả đầu tiên của manga sau Đệ nhị thế chiến. Kể từ những năm 50, nội dung của shonen manga chủ yếu là robot, du hành không gian, khoa học giả tưởng, khoa học kỹ thuật… Sự hoàn thiện cá nhân, kỷ luật thép, hy sinh vì sứ mệnh và vinh dự phục vụ xã hội, cộng đồng, gia đình và bạn bè là những chủ đề chính của thể loại manga này.

 Năm 1969, nhóm Ấn tượng 24 bao gồm các nữ họa sĩ Hagio Moto, Riyoko Ikeda, Yumiko Oshima, Keiko Takemiya và Ryoko Yamagishi đã đánh dấu làn sóng đầu tiên của các nữ họa sĩ manga. Nhờ vào đó, các nữ họa sĩ đã trở thành các tác giả chủ lực của các tác phẩm shojo manga.

 Những nữ họa sĩ này cũng đóng góp những sáng tạo phong cách rất nổi bật. Họ đã tạo ra những “vần thơ hình ảnh” bằng cách tập trung vào cảm xúc và đời sống nội tâm của các nhân vật nữ chính. Những hình ảnh này vừa nhẹ nhàng vừa phức tạp và thường bỏ qua ranh giới của các khuôn hình để tạo ra một mạch thời gian liên tục mà không hề có sự tự sự.

 Vào giữa những năm 1980, khi những độc giả thiếu nữ của shojo manga trở thành người lớn và đi làm, một thể loại manga mới ra đời dành cho các “quý bà” với các chủ đề về công việc, đời sống tình cảm, tình bạn và tình dục.

 Nền công nghiệp làm lu mờ phương Tây

 Kể từ thập niên 1950, manga từng bước chắc chắn trở thành một bộ phận quan trọng của ngành công nghiệp xuất bản Nhật Bản với giá trị thị trường lên đến 406 tỉ yên vào năm 2007. Manga cũng vượt biên giới Nhật Bản và có sức hút toàn cầu. Năm 2008, thị trường manga ở Mỹ và Canada có giá trị 175 triệu đôla.

Manga chủ yếu là những hình ảnh trắng đen mặc dù vẫn có manga màu. Ở Nhật, manga thường được in nhiều tập với kích cỡ bằng cuốn sách. Tạp chí manga đăng nhiều câu chuyện khác nhau mỗi kỳ một tập. Nếu câu chuyện nào đó được độc giả yêu thích thì nó sẽ được xuất bản lại trọn bộ. Có rất nhiều tạp chí chuyên về manga ở Nhật Bản. “Xương sống” của nền công nghiệp manga Nhật Bản là 13 tuần san cùng với khoảng 20 nguyệt san và 10 bán nguyệt san. Vào bất cứ thời điểm nào cũng có khoảng 250 tạp chí chuyên về manga và 10 trong số đó phát hành đến hơn một triệu bản mỗi số. Không có tạp chí nào có thể có lượng phát hành đến hơn một triệu bản ở Nhật nếu không có manga. Có những tác phẩm manga dành riêng cho các nhóm tuổi và các chủ đề khác nhau. Manga đã trở thành một bộ phận cốt lõi của nền văn hóa Nhật Bản.

 Họa sĩ manga thường làm việc với một vài phụ tá trong một xưởng vẽ nhỏ và phối hợp với một biên tập sáng tạo của một nhà xuất bản nào đó. Nếu một câu chuyện manga thành công, nó sẽ được đưa lên màn ảnh hoạt hình sau khi đăng xong hoặc thậm chí trong khi đăng. Chỉ có khoảng 300 họa sĩ là có thể kiếm sống được hoàn toàn từ manga.

 Chỉ riêng trong năm 2004, có ít nhất 1,4 tỉ tựa sách manga được xuất bản ở Nhật. Trung bình một tựa manga có thể xuất bản từ 300.000 đến 500.000 bản mỗi tập, một con số khổng lồ đáng mơ ước đối với ngành công nghiệp xuất bản của nhiều quốc gia khác trên thế giới.

 Nền công nghiệp manga ở Nhật Bản có quy mô lớn đến nỗi làm lu mờ cả hai quốc gia hàng đầu thế giới về xuất bản truyện tranh là Mỹ và Pháp. Manga xuất hiện trên báo chí và truyền hình khắp thế giới và những tác phẩm được yêu thích nhất được giới thiệu với bạn đọc các nước thông qua con đường mua bản quyền hoặc… dịch trộm.

III- Comic – Ngành nghệ thuật thứ Chín của nhân loại

Khởi nguồn từ nhiều thế kỷ trước, bắt đầu hình thành từ khoảng cuối thế kỷ 19 và phát triển liên tục từ đầu thế kỷ 20, cho tới nay, comic hay nghệ thuật kể truyện bằng tranh đã trở thành một thể loại nghệ thuật giải trí gắn bó với cuộc sống đại chúng. Comic (bắt nguồn từng tiếng Hy Lạp có nghĩa là “gắn với tiếng cười”) gần như khai sinh đồng thời với điện ảnh, được coi như là nghệ thuật thứ Chín của nhân loại.

 Tây âu – Nơi khai sinh Comic

 Người được coi là cha đẻ của comic là Rodolphe Töpffer, một họa sĩ người Thụy Sỹ, ông đã sáng tác tập truyện tranh dài 30 trang với sáu ô hình một trang mang dáng dấp của một cuốn truyện tranh hiện đại. Đầu thế kỷ 20, comic với hình thức như chúng ta biết đến hiện nay (tranh chia khung và lời nằm trong các “bong bóng thoại”) được in trên báo dưới dạng những truyện tranh liên hoàn (comic strip), chủ yếu đi theo chủ đề gây cười mua vui cho độc giả. Những truyện tranh ngắn này sau đó được chọn lọc lại, in thành những tập truyện với giá rẻ, và từ đây, hình thức truyện tranh dài, bắt đầu được hình thành. Nội dung hài hước mua vui dần dần được thay thế bằng nhiều chủ đề khác nhau và comic chia thành nhiều thể loại tương tự như văn học. Cho tới giờ, comic đã xuất hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, từ comic trên báo, truyện tranh một trang đến tiểu thuyết hình ảnh (graphic novel). Trong giai đoạn đầu, comic được coi như một loại hình nghệ thuật cấp thấp. Nhưng, cùng với thời gian, comic được chính thức công nhận như một thể loại nghệ thuật ngang bằng với những nghệ thuật khác. Điều này càng được khẳng định mạnh mẽ hơn tại Nhật Bản, nơi comic được biết tới với tên gọi manga và được coi như là một trong những đặc trưng văn hóa đất nước. Nhật Bản cũng là một trong những trung tâm lớn nhất của comic, cùng với Pháp, Bỉ và Mỹ.

 Hai đất nước Pháp và Bỉ thường được xếp chung khi nói về comic, và đây cũng là nơi có truyện tranh phát triển nhất châu Âu cho tới nay. Kế thừa từ nghệ thuật vẽ biếm họa phát triển mạnh trong thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, truyện tranh bắt đầu xuất hiện trong báo, tạp chí, và bên cạnh đó, có mặt cả trong những tập san dành cho trẻ em do các nhà thờ phát hành. Từ thời kỳ này, comic đã trở nên rất phổ biến với người đọc hai nước và ngay sau chiến tranh thế giới thứ nhất, tác giả người Bỉ Hergé đã cho ra mắt truyện tranh Những cuộc phiêu lưu của Tintin – nhân vật cho tới giờ vẫn còn rất nổi tiếng. Comic Pháp-Bỉ những năm 30 chịu ảnh hưởng lớn của Mỹ, nhưng sau đó, khi chiến tranh thế giới thứ hai nổ ra, việc Đức chặn văn hóa Mỹ đã trở thành động lực cho nhiều tác giả comic tại Pháp tự tìm kiếm lấy phong cách, nhân vật của riêng mình và trở nên nổi tiếng với những tác phẩm về các anh hùng. Tuy nhiên, khi chiến tranh kết thúc, chính phủ Pháp đưa ra chính sách cấm sử dụng những hình ảnh người lớn và bạo lực, dẫn tới hàng loạt nhà xuất bản comic tại Pháp chuyển hướng sáng tác theo lối hài hước. Phong cách này dần trở thành đặc trưng cho truyện tranh Pháp – Bỉ. Nhiều truyện tranh đã có mặt trước chiến tranh được đưa trở lại huy hoàng hơn, trong đó nổi bật nhất là Spirou và Tintin. Các thập kỷ kế tiếp, comic Pháp càng trở nên phổ biến hơn với sự ra mắt của Lucky Luke hay Asterix. Những thập kỷ gần đây, comic Pháp – Bỉ được biết tới không chỉ với yếu tố hài hước, mà còn với những vấn đề về tâm lý, triết học và thể hiện cho những thể nghiệm táo bạo về nghệ thuật… Liên hoan truyện tranh quốc tế Angoulême tại Pháp được tổ chức hàng năm từ 1974 là một trong những sự kiện lớn nhất thế giới của những người yêu nghệ thuật comic.

 Comic kiểu Mỹ

 So với Pháp – Bỉ của châu Âu, nơi khai sinh ra comic, nước Mỹ cũng không hề thua kém về độ xuất hiện sớm của comic. Đây cũng là nơi comic dưới dạng sách được xuất hiện đầu tiên, và nhanh chóng được áp dụng những quy chuẩn xuất bản. Lịch sử truyện tranh Mỹ được chia thành nhiều giai đoạn, nhưng có lẽ nổi bật nhất chính là thời kỳ Hoàng Kim kéo dài từ cuối những năm 1930 tới đầu những năm 1950 với sự xuất hiện của hàng loạt nhân vật siêu anh hùng như Superman, Batman, Captain America, Wonder Woman… Tuy nhiên, sự phát triển quá đà của dạng nhân vật này đã kéo theo sự bùng nổ của bạo lực trong comic Mỹ, dẫn tới làn sóng phẫn nộ, tẩy chay comic diễn ra trên khắp đất nước.

 Từ giữa thập kỷ 1950 hay còn gọi là thời kỳ Bạc, những nhân vật siêu hùng trong comic Mỹ trở lại với sự chọn lọc hơn, đồng thời đánh dấu cho sự thống lĩnh của hai ông lớn trong ngành xuẩt bản comic Mỹ: Marvel và DC. Thời kỳ Đồng nối tiếp sau đó là quá trình “con người hóa” siêu nhân, khi nhiều tác giả đưa vào truyện tranh của mình những vấn đề đương đại như ma túy, rượu đồng thời màu sắc của các tác phẩm trở nên tối tăm hơn. Đây là thời kỳ của nhiều tác phẩm như X-men, Ghost Rider, Conan the Barbarian… Sau giai đoạn này, comic Mỹ chuyển sang chủ đề phản anh hùng với sự xuất hiện đình đám của Batman: The Dark Knight Returns và Watchmen cùng những nhân vật phức tạp hơn về tâm lý và những câu chuyện nhiều yếu tố bi kịch. Có thể nói, lịch sử comic của nước Mỹ xoay quanh câu chuyện về những anh hùng, cho dù được thể hiện ra ở bất kỳ giác độ nào. Cho tới nay, khi truyện tranh tại đất nước này không còn ở đỉnh cao vinh quang, nhưng những nhân vật anh hùng này vẫn tiếp tục với những bộ phim, video game cũng như nhiều loại hình kinh doanh khác.

 Việt Nam cũng có comic

 Comic cũng là một trong những tác nhân ảnh hưởng sâu đậm lên truyện tranh tại Việt Nam. Trên thực tế, truyện tranh Việt Nam manh nha xuất hiện từ khá sớm, cũng với hình thức những trang tranh vẽ với các nhân vật Lý Toét, Xã Xệ trên mặt báo từ thời Pháp thuộc, những trang tranh truyện ngắn trên báo và tạp chí từ sau Cách mạng tháng Tám và những truyện tranh nhái phong cách, vẽ lại từ truyện tranh Mỹ, Pháp – Bỉ tại miền Nam từ năm 1954-1975. Tuy nhiên, phải tới năm 1992, khi chú mèo máy Doraemon xuất hiện, văn hóa đọc truyện tranh mới thực sự khởi sắc và phát triển, trở thành động lực cho nhiều họa sĩ tại Việt Nam bắt đầu sáng tác. Tác giả Hùng Lân cùng tác phẩm Dũng sĩ Hesman dựa theo một bộ phim hoạt hình của Nhật Bản là cái tên nổi tiếng nhất của lĩnh vực truyện tranh trong thập kỷ 1990 tại nước ta. Vào khoảng năm 2003 – 2005, bộ truyện tranh Thần đồng đất Việt của công ty Phan Thị cũng đạt được thành công lớn, thậm chí tiếp tục được xuất bản cho tới nay.

 Tuy nhiên, manga (cùng với một số truyện từ Hàn Quốc, Trung Quốc, Đài Loan…) vẫn nắm thế thượng phong tại Việt Nam, kể cả sau khi công ước Berne đã được ký vào năm 2004, một phần bởi lợi nhuận thu được từ manga vẫn rất lớn, một phần vì các tác giả truyện tranh ở Việt Nam hiện nay chưa thực sự gây được ấn tượng với người đọc. Thiếu vắng hẳn một chuyên khoa đào tạo về comic, họa sĩ truyện tranh tại Việt Nam đa số là những người học các ngành nghề khác, coi việc vẽ truyện tranh như một công việc phụ, một thú vui. Đa số truyện tranh Việt Nam hiện nay vẫn chỉ xuất hiện dưới dạng ngắn, và được đăng tải trên mạng nhiều hơn là xuất bản thực sự. Tuy nhiên, trong khoảng hai năm gần đây, các tác phẩm truyện tranh nội địa bắt đầu được các công ty xuất bản chú ý nhiều hơn, và bước đầu nỗ lực cạnh tranh với manga, mở ra niềm hi vọng mới cho những nghệ sĩ truyện tranh. 

Nguồn:

http://www.nxbkimdong.com.vn/?page=newsview&id=41205&cid=22

http://www.nxbkimdong.com.vn/?page=newsview&id=41297&cid=22

http://www.nxbkimdong.com.vn/?page=newsview&id=41383&cid=22

Hình minh họa do mình tự upload, gồm hình sưu tầm và hình mình scan (có ghi tên blog mình)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Xuy Hoa Tiểu Trúc -

Ngủ thật say trong thế giới ... Bướm ... Bay | Sleeping in the World of the Flying Buterfly

~Silver Wings~

When the world is just you and me

Tùy Phong

Tiểu Lý Phi Đao thành tuyệt hưởng - Nhân gian bất kiến Sở Lưu Hương

My Heidi

All around me

Poly's Blog

Đời có ba thứ sướng: Xem Phim, Ngắm Hoa & Bắt Bướm

Thuan Nguyen

Story of my life

Blue

Forever Young and Wild | To live is to read, to watch, to write, to travel and to learn

không gian đa chiều của [Z]

những câu chuyện của [Z], và thế giới xung quanh

Indie Glory's Blog

Independence in my mind. Freedom in my way of life.

Mùa gió ^_^

The price of discipline is always less than the pain of regret

Heo Mê Phim

Tôi lục lọi trong vô vàn giá trị của đám đông để tìm ra vài thứ cho riêng mình

Blog Chuyện Bâng Quơ

Muốn viết truyện hay phải liều viết truyện không hay trước đã.

The Cloud

A CLOSER LOOK AT ME

bluemansion86

A fine WordPress.com site

HOÀNG HẢI ANH blog

Welcome to my life.....

Sơn Phước

Blog của Sơn Phước

Nghiên cứu lịch sử

Các bài nghiên cứu, biên khảo và dịch thuật các chủ đề về lịch sử

DO something

a thought catalog

%d bloggers like this: