Xô bồ văn học dịch

Điển hình nhất gần đây là cuốn “Nhật thực”- nguyên tác “ Eclipse” của Stephenie Meyer , tác phẩm còn đang nóng hổi tại các quầy sách hiện nay. Một độc giả bình thường, không sâu sắc cũng có thể nhận ra cái logic đơn giản của bộ truyện về người sói này (người sói???), từ “Chạng vạng” đến “ Trăng non” rồi tất nhiên phải là “ Nguyệt thực” để “ Bình minh” (tập cuối cùng của bộ truyện) lên? Vậy mà người dịch, phải chăng là không để ý đến trình tự trên, cứ điềm nhiên dịch là  “Nhật thực” để có một cái tựa đề vô duyên xen vào bối cảnh truyện! Trăng non để rồi có nhật thực? Eureka. Phát minh mới!

Một tác phẩm khác mà tôi yêu quý lâu rồi với cái tên quen thuộc “Gastby vĩ đại”, nguyên bản là “ The Great Gastby” của nhà văn Mỹ Scott Fitzgerald, hiện nay lại có một bản dịch mới mỏng teo với cái tên mới: “Đại gia Gastby”. Một tác phẩm kinh điển đã tồn tại lâu với cái tên của mình, tại sao phải cố công phủ nhận nó đi bằng một cái tên mới hẳn là không xứng đáng. Chắc chắn không? Ai đọc sẽ hiểu, Gastby là một con người vĩ đại, là đại gia, tất nhiên, vì ông ta giàu, nhưng Đại gia thôi làm sao trọn cái tình yêu sâu nặng của ông với người tình cũ, tấm lòng của ông với bè bạn xóm giềng ?!?

Bên cạnh tiêu đề là một yếu tố rất quan trọng, ấn tượng đầu tiên của độc giả về tác phẩm, chất lượng văn học dịch cũng là một điều đáng bàn: tôi băn khoăn về vấn đề sở hữu trí tuệ, hay ngắn gọn là bản quyền trong các tác phẩm mua bán. First New tạo cảm tình cho tôi vì những tác phẩm mua bán bản quyền hết sức rõ ràng, dịch trau chuốt và chất lượng, nhiều cuốn của First New tôi còn giữ gìn rất cẩn thận. nhưng không phải NXB nào cũng thống nhất và tôn trọng điều đó. Nhiều lần dở khóc dở cười khi sách mình và bạn tiêu đề giống mà nội dung thì khác hoàn toàn. Chắc hẳn nhiều người ham mê kinh tế biết “Chiến tranh tiền tệ”  của Tống Hồng Bình (Song Hongbing), cuốn sách khá nổi tiếng về lịch sử tiền tệ, những vụ lũng đoạn thị trường tài chính và lý giải về cái chết của một loạt nhân vật chóp bu trong chính trường Hoa Kỳ. Nhưng ra hàng sách phải hỏi rõ ràng sách của NXB Trẻ vì rất dễ mua nhầm. Tiêu đề y hệt nhưng nội dung thì khác, thậm chí cắt xén lung tung. Mà tôi hiểu, những ai trót có lòng đam mê với sách sẽ ức chế lắm khi vớ phải cuốn sách chất lượng thấp hoặc sai lệch quá nhiều. Rồi “ Em phải đến Harvard học kinh tế”, lại có NXB nữa vừa mới ra lò cuốn này lấy tên y hệt và giật thêm tít “ Bản dịch mới của…”, chao ôi, không đến được với nguyên tác vì cả tài chính và vốn hiểu biết hạn hẹp của mình, mạn xin những người đi trước giữ gìn cái trong sáng của những sản phẩm tinh thần này để không chỉ người đương thời, mà thế hệ sau được hưởng trọn vẹn những giá trị đích thực của sách, của đại dương kiến thức nhân loại bao la.

Thế hệ trẻ lớn lên, động chạm nhiều nhưng ấp úng khi được hỏi về lịch sử, về truyền thống, phải chăng bởi cái ngập tràn của sách vở, tài liệu, thông tin này?Lúng túng không biết chọn cho mình điều gì đây? Vậy thì cũng ước ao những cái gì ngập tràn hiện nay nó đúng đắn và nhân văn, nhiều, nhiều hơn nữa.

Còn nhiều lắm những nổi cộm nhức nhối này mà có lẽ do bức bối quá tôi quên sạch sẽ. Vẫn biết thay đổi và sửa sang là một ý thức đẹp làm tăng giá trị của tác phẩm! Như đại thi hào Nguyễn Du  đem cả tình yêu và tâm huyết với tiếng Việt để đưa “ Kim Vân Kiều” từ Trung Hoa về Đại Việt, như nhà báo, dịch giả Nguyễn Văn Vĩnh đã làm với “ Những người khốn khổ” của Hugo, mà trước đây ông dịch là “ Những kẻ khốn nạn”, hay Nam Cao đã trăn trở từ “ Cái lò gạch cũ”, nhất quyết không gượng gạo lấy tên “ Đôi lứa xứng đôi” để đơn giản “ Chí Phèo” mà ám ảnh chúng ta mãi… Và mới đây thôi, tác giả của “ Rừng Xà nu” Nguyên Ngọc đem tặng chúng ta “ Nhẫn thạch”, giải ConCourt 2008 của Atiq Rahimi, mà nếu bớt sâu sắc đi, chắc sẽ có “ Hòn đá kiên nhẫn” chứ không phải là “ Nhẫn thạch” như thế!! Vui ít còn buồn vẫn mênh mang.

….

Tạm kết bằng cái câu thơ xinh xắn của nhà thơ “ thôn quê” Nguyễn Bính, cho dù vẫn biết nhiều, nhiều so sánh là khập khiễng:

“ Nói ra sợ mất lòng em
Van em em hãy giữ nguyên quê mùa ”

Cứ chân quê và mộc mạc đi, sợ lắm hương đồng gió nội bay đi, dù vẫn biết (lại vẫn) thay đổi là quy luật tất yếu. Bỗng nhiên, chợt thoáng nghĩ về tiếng Việt và ngôn ngữ đa dạng hóa trong thế hệ trẻ hôm nay! SỢ!

Nguồn: saga.vn

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Xuy Hoa Tiểu Trúc -

Ngủ thật say trong thế giới ... Bướm ... Bay | Sleeping in the World of the Flying Buterfly

~Silver Wings~

When the world is just you and me

Tùy Phong

Tiểu Lý Phi Đao thành tuyệt hưởng - Nhân gian bất kiến Sở Lưu Hương

My Heidi

All around me

Poly's Blog

Đời có ba thứ sướng: Xem Phim, Ngắm Hoa & Bắt Bướm

Thuan Nguyen

Story of my life

Blue

Forever Young and Wild | To live is to read, to watch, to write, to travel and to learn

không gian đa chiều của [Z]

những câu chuyện của [Z], và thế giới xung quanh

Indie Glory's Blog

Independence in my mind. Freedom in my way of life.

Mùa gió ^_^

The price of discipline is always less than the pain of regret

Heo Mê Phim

Tôi lục lọi trong vô vàn giá trị của đám đông để tìm ra vài thứ cho riêng mình

Blog Chuyện Bâng Quơ

Muốn viết truyện hay phải liều viết truyện không hay trước đã.

The Cloud

A CLOSER LOOK AT ME

bluemansion86

A fine WordPress.com site

HOÀNG HẢI ANH blog

Welcome to my life.....

Sơn Phước

Blog của Sơn Phước

Nghiên cứu lịch sử

Các bài nghiên cứu, biên khảo và dịch thuật các chủ đề về lịch sử

DO something

a thought catalog

%d bloggers like this: